Amkan yettwasnen deg Tmeɣri n Lezzayer

Axxam n Ɛli La Pointe yella deg wul n Lqṣaba n Lezzayer. D yiwen gar yimukan i yettwasnen s waṭas deg umezruy n tegrawla n Lezzayer. Deg 8 Tubeṛ 1957, mmuten Ɛli La Pointe, Ḥsiba Ben Buɛli, Maḥmud Buḥamidi akked uqcic Ɛumar Yasef, yettwasnen s yisem “Petit Omar”, mi yexleɛ uɣerbaz-nsen uffir s lbarud i yexdem lɛeskar afransi.

Ass-a, amkan-a yuɣal d amkan n ccfawa i d-yettmeslayen ɣef uxeddim uffir, Tmeɣri n Lezzayer, akked tɣellist n yimennuɣen i yerran iznan n temdint taqdimt d amkan n umennuɣ.

Axxam n Ɛli La Pointe: azamul n umennuɣ deg wul n Lqṣaba

Axxam-a yesɛa yiwen n uɣerbaz uffir n Jebhet n Lezzayer. Deg-s teḍra yiwet gar tegnatin timeqqranin yerǧan deg Tmeɣri n Lezzayer.

Mi yettwaṭṭef Yacef Saadi deg Ctember 1957, lɛeskar afransi yufa-d anda yella uɣerbaz. Deg 8 Tubeṛ 1957, tḥewwes-d tama-nni, u ssutren i yimennuɣen ad d-slimen iman-nsen.

Mi ugin, sersan lbarud ɣef uxxam. Axxam yexleɛ, kra n yexxamen i d-yellan tama-s fḍen, yerna mmuten yimennuɣen akked kra n yimdanen n Lqṣaba.

Talɣut ɣef umkan

  • Isem n wass-a: Axxam n Ɛli La Pointe
  • Anaw n umkan: Axxam aqbur, aɣerbaz uffir aqbur, akked umkan n ccfawa
  • Tansa: Abrid Ɛebd Rames, deg wul n Lqṣaba n Lezzayer
  • Aseḍru ameqqran: Anefsi n uɣerbaz deg 8 Tubeṛ 1957
  • Imennuɣen i immuten deg uɣerbaz: Ɛli La Pointe, Ḥsiba Ben Buɛli, Maḥmud Buḥamidi akked Petit Omar
  • Akud n tmuɣli: Gar 30 akked 45 n tesdatin

Anamek n teɣtast

Anefsi n uɣerbaz d yiwet gar tegnatin timeqqranin n Tmeɣri n Lezzayer. Yessekan-d tebɣest n yimennuɣen, aqerḥi n uḍeggaṛ afransi, akked lɣella tameqqrant i d-yewwi uḍeggaṛ i yimdanen n Lqṣaba.

Ammuten n Ɛli La Pointe akked yimdukal-is yellan d tagnit tameqqrant deg usḥebber n tama tamazrayt n Lezzayer. Maca umennuɣ ɣef tlelli ur yeḥbis ara; yekkemmel deg yal tama n tmurt alamma d-tekcem tlelli deg useggas 1962.

Axxam yuɣalen d amkan n ccfawa

Deffir n tlelli, amkan-a yuɣal s wakud d amkan n ccfawa. Iẓuran n uxxam akked umkan n uɣerbaz qqimen d inigan n Tmeɣri n Lezzayer.

Sin ɣur-s, yettwaseggem umkan d amkan amezray n uskan, i d-yemmalen amezruy n Ɛli La Pointe akked yimdukal-is. Ass-a, yettwasen s yisem Asaruf n Ɛli La Pointe, maca tameɣt-is tamezwarut d ccfawa.

Deg tmuɣli, yezmer ad tafeḍ tugniwin, isura, tasuqilt n yisemliyen, akked uskan n uɣerbaz uffir. Anamek n umkan yella daɣen deg tegnit n tidet n uxxam, deg uḥric anida teḍra teɣtast.

Ayɣer i ilaq ad tmuqleḍ

Abrid Ɛebd Rames

Izniyen meẓẓiyen akked yexxamen i d-yelḥan ɣer waḥid s waṭas, sseḥbisen-d amek i teḥwaǧ tḥewwast akked uselkem deg Lqṣaba.

Aheyyi n uxxam

Ixxamen iqburen n Lqṣaba sɛan aṭas n yisumar n daxel. Tizeḍwa n berra d tiḥerciwin, maca ixxamen ttḥazinen ɣef yiwen n ufrag n daxel.

Aɣerbaz yettwaseggmen

Aɣerbaz yessefk ad tfehmeḍ deg wacu i ddren yimennuɣen imeẓẓyanen deg wussan-nsen ineggura, s usenqed n teɣzi-s akked wamek i yedda deg uxxam.

Tugniwin

Tugniwin ttaken-d udem i yimdanen i yeqqnen ɣer umezruy n umkan, am Ɛli La Pointe, Ḥsiba Ben Buɛli, Maḥmud Buḥamidi akked Petit Omar.

Iẓuran n unefsi

Iẓuran akked wayen i yeqqimen seg uxxam smektayen-d aqerḥi ameqqran n unefsi n 8 Tubeṛ 1957. Ilaq ad yettwaṭṭef umkan s lḥeṛma, acku d amkan amezray.

Imwellihen i tmuɣli

Tmuɣli ur tettḥebbes ara kan ɣef daxel n usaruf. Ixxamen i d-yellan tama-s, isaffen akked yiznan sseḥbisen-d amek i ddren yimdanen n Lqṣaba deg Tmeɣri n Lezzayer.

Ilaq ad tili tmuɣli s ssusm akked lḥeṛma, acku Axxam n Ɛli La Pointe mačči d amkan n wurar, maca d amkan n ccfawa, n ussuter n umezruy, akked uḥtir n yimennuɣen akked yimdanen i immuten deg tegrawla n tlelli.