Amkan yettwasnen deg Tmeɣri n Lezzayer
Axxam n Ɛli La Pointe yella deg wul n Lqṣaba n Lezzayer. D yiwen gar yimukan i yettwasnen s waṭas deg umezruy n tegrawla n Lezzayer. Deg 8 Tubeṛ 1957, mmuten Ɛli La Pointe, Ḥsiba Ben Buɛli, Maḥmud Buḥamidi akked uqcic Ɛumar Yasef, yettwasnen s yisem “Petit Omar”, mi yexleɛ uɣerbaz-nsen uffir s lbarud i yexdem lɛeskar afransi.
Ass-a, amkan-a yuɣal d amkan n ccfawa i d-yettmeslayen ɣef uxeddim uffir, Tmeɣri n Lezzayer, akked tɣellist n yimennuɣen i yerran iznan n temdint taqdimt d amkan n umennuɣ.
Axxam n Ɛli La Pointe: azamul n umennuɣ deg wul n Lqṣaba
Axxam-a yesɛa yiwen n uɣerbaz uffir n Jebhet n Lezzayer. Deg-s teḍra yiwet gar tegnatin timeqqranin yerǧan deg Tmeɣri n Lezzayer.
Mi yettwaṭṭef Yacef Saadi deg Ctember 1957, lɛeskar afransi yufa-d anda yella uɣerbaz. Deg 8 Tubeṛ 1957, tḥewwes-d tama-nni, u ssutren i yimennuɣen ad d-slimen iman-nsen.
Mi ugin, sersan lbarud ɣef uxxam. Axxam yexleɛ, kra n yexxamen i d-yellan tama-s fḍen, yerna mmuten yimennuɣen akked kra n yimdanen n Lqṣaba.
Anefsi n uɣerbaz d yiwet gar tegnatin timeqqranin n Tmeɣri n Lezzayer. Yessekan-d tebɣest n yimennuɣen, aqerḥi n uḍeggaṛ afransi, akked lɣella tameqqrant i d-yewwi uḍeggaṛ i yimdanen n Lqṣaba.
Ammuten n Ɛli La Pointe akked yimdukal-is yellan d tagnit tameqqrant deg usḥebber n tama tamazrayt n Lezzayer. Maca umennuɣ ɣef tlelli ur yeḥbis ara; yekkemmel deg yal tama n tmurt alamma d-tekcem tlelli deg useggas 1962.
Axxam yuɣalen d amkan n ccfawa
Deffir n tlelli, amkan-a yuɣal s wakud d amkan n ccfawa. Iẓuran n uxxam akked umkan n uɣerbaz qqimen d inigan n Tmeɣri n Lezzayer.
Sin ɣur-s, yettwaseggem umkan d amkan amezray n uskan, i d-yemmalen amezruy n Ɛli La Pointe akked yimdukal-is. Ass-a, yettwasen s yisem Asaruf n Ɛli La Pointe, maca tameɣt-is tamezwarut d ccfawa.
Deg tmuɣli, yezmer ad tafeḍ tugniwin, isura, tasuqilt n yisemliyen, akked uskan n uɣerbaz uffir. Anamek n umkan yella daɣen deg tegnit n tidet n uxxam, deg uḥric anida teḍra teɣtast.
Ayɣer i ilaq ad tmuqleḍ
Abrid Ɛebd Rames
Izniyen meẓẓiyen akked yexxamen i d-yelḥan ɣer waḥid s waṭas, sseḥbisen-d amek i teḥwaǧ tḥewwast akked uselkem deg Lqṣaba.
Aheyyi n uxxam
Ixxamen iqburen n Lqṣaba sɛan aṭas n yisumar n daxel. Tizeḍwa n berra d tiḥerciwin, maca ixxamen ttḥazinen ɣef yiwen n ufrag n daxel.
Aɣerbaz yettwaseggmen
Aɣerbaz yessefk ad tfehmeḍ deg wacu i ddren yimennuɣen imeẓẓyanen deg wussan-nsen ineggura, s usenqed n teɣzi-s akked wamek i yedda deg uxxam.
Tugniwin
Tugniwin ttaken-d udem i yimdanen i yeqqnen ɣer umezruy n umkan, am Ɛli La Pointe, Ḥsiba Ben Buɛli, Maḥmud Buḥamidi akked Petit Omar.
Iẓuran n unefsi
Iẓuran akked wayen i yeqqimen seg uxxam smektayen-d aqerḥi ameqqran n unefsi n 8 Tubeṛ 1957. Ilaq ad yettwaṭṭef umkan s lḥeṛma, acku d amkan amezray.
Tmuɣli ur tettḥebbes ara kan ɣef daxel n usaruf. Ixxamen i d-yellan tama-s, isaffen akked yiznan sseḥbisen-d amek i ddren yimdanen n Lqṣaba deg Tmeɣri n Lezzayer.
Ilaq ad tili tmuɣli s ssusm akked lḥeṛma, acku Axxam n Ɛli La Pointe mačči d amkan n wurar, maca d amkan n ccfawa, n ussuter n umezruy, akked uḥtir n yimennuɣen akked yimdanen i immuten deg tegrawla n tlelli.