Tinis n Lezzayer, agadir-is ameqran, akked temnaḍin-is yemgaraden, ttaken-as udem ur yettwattu ara. Deg-s, tizeɣwa n Leqṣaba qqnen ɣer yibluyen n uzirar, ɣer tɣessa tatrarist, ɣer lebni n uṭik ṭṭaf, akked yiswiren imeqranen n tura.
Maca Lezzayer ur tettban ara seg mi ara d-twaliḍ kan. Ilaq ad tt-tzireḍ s uḍar, ad tɛelqeḍ ɣer yiswan-is, ad tedduḍ deg yiɣezran-is, ad twaliḍ iferrawen-is, sakin ad teqqimeḍ deg yimrabḍen-is akken ad tefhmeḍ tamdint i d-yefkan umezruy n waṭas n yiseggasen.
Lezzayer tebna iman-is ɣef umezruy n wugar n sin n yimeḍqan n yiseggasen, tbedd am yiwen n umfelleq i d-yettwali ɣer Lbaḥer Azegzaw. Seg lbanka ɣer temnaḍin n yiswan, abrid-is yessulin, isuraf akked tbalconat fkan-d tmuɣliwin timeqqranin ɣer usrif.
Assaɣ-a d lbaḥer yefka i Lezzayer ad tili d tamdint tastrategit gar Afrika, Uṛupa akked umaḍal amediterani.
Amezruy n Lezzayer ibda seg Icosium tamensayt, i yettwaqqaren Ikosim. Deg useggas wis X, Bulɣin At Ziri yessers-d tamdint tamaynut, i yettwaqqaren Dzair At Mezɣenna. Seg useggas wis XVI, Lezzayer tuɣal d tameẓẓuɣt n umur n Lɛetman, u tella d tazmert tameqqrant deg lbaḥer.
Leqṣaba n Lezzayer
Leqṣaba, i d-yellan deg umḍiq n UNESCO, tesɛa azal ameqqran deg umezruy n Lezzayer. Ibridan-is imeẓyanen, tizeɣwa, taddart n wexxam, tzeqqa, timǧidin akked lquṣur d ayen i d-yemmalen azal-is.
Gar yismawen n yimukan yettwassnen ad naf Dar Ɛziza, Lquṣer n Mustapha Pacha, Tamǧidit Ketchaoua, akked Lquṣer n Rrayes.
Seg useggas 1830, tamdint tebda tettbeddel s waṭas. Ibridan imeqranen, lebni s tizeɣwa, akked yiswiren imeqranen beddlen udem n temdint akked uzirar. La Grande Poste, s lebni-ines amezruy n tɣessa tamerwast, tuɣal d yiwen gar izamulen n Lezzayer.
Lezzayer s yiferrawen-is
Akken ad tissineḍ Lezzayer, ilaq ad tedduḍ deg Leqṣaba, ad twaliḍ tizeɣwa n uzirar, ad tḥemmelḍ aḍar deg Umeẓruy n Ḥamma, sakin ad tṣuddeḍ ɣer yiswan akken ad twaliḍ asrif.
Lezzayer d tamdint tamezruyt, tamaziɣt, turkit, tapurant akked tatrarit. Tettban-d s timad-is yemgaraden, tḥemmel tudert, u tettwaqqen s waṭas ɣer lbaḥer.